Graf Marcelle Van Langenhove, hostess Sabena OO-CBE

Periode: Na WOII tot 1958
Type: Begraafplaats
Militair of Burger: Burger
Status: Niet beschermd
Datum registratie: 
22/03/2009
Datum gebeurtenis: 
13/05/1948
  • © Paul Van Caesbroeck, 18/03/2009© Paul Van Caesbroeck, 18/03/2009© Archief Frans Van Humbeek
Locatie: 
Kerkhof

Marcelle Van Langenhove, airhostess van de OO-CBE die op 13/05/1948 in Libenge crashte.

Het ongeval met de Sabena Douglas DC-4 OO-CBE wordt uitgebreid behandeld in ‘Libenge 1948. Analyse de la gestion à court et à long terme d’une catastrophe aérienne au Congo Belge’, een goed gedocumenteerd eindwerk van Quentin De Knop voor het behalen van een Master in de geschiedenis (UCL, september 2018).

Op 13 mei 1948 crashte de Sabena DC-4 in het evenaarswoud van Belgisch-Congo, op weg van Léopoldville naar Brussel, net voor het een tussenlanding kon maken in Libenge. De landing in Libenge was voorzien om 13 uur (allemaal lokale tijden), de crash moet hebben plaatsgevonden rond 12.55 uur. De overheid in Libenge maakte zich aanvankelijk weinig zorgen om de DC-4 omdat er geen passagiers moesten ontschepen of inschepen. Men vermoedde dat de piloot een andere landingsplaats had gekozen. Pas zeven uur na de geplande landingstijd in Libenge, kreeg de lokale overheid te horen dat het vliegtuig was vermist.

Ondermeer door de duisternis zijn de reddingsacties pas ’s anderendaags goed op gang gekomen. Belgisch-Congo was onvoldoende voorbereid op een luchtvaartongeval van deze omvang. Trucks met reddingsmateriaal hadden bijvoorbeeld niet de gepaste uitrusting mee. Eens aangekomen op de plaats van het ongeval was er onder meer een gebrek aan nachtverlichting en water.

Pas op vrijdag 14 mei hebben reddingswerkers vanuit de Sabena Lockheed Lodestar OO-CAV de verongelukte DC-4 kunnen waarnemen. Ook militaire vliegtuigen namen deel aan de reddingsacties door cirkels te draaien boven het wrak zodat de redders op de grond het wrak gemakkelijker konden lokaliseren. De eerste reddingsploeg kwam toe op 14 mei rond 13.30 uur. Nog diezelfde dag werd de enige overlevende passagier naar Libenge getransporteerd om op zaterdag 15 mei te worden overgevlogen naar Léopoldville.

Ook op vrijdag 14 mei zijn al lichamen van 25 slachtoffers overgebracht naar Libenge. De identificatie van de stoffelijke resten verliep zeer moeizaam, een deel van het vliegtuig was immers aangetast door een brand. Van de 31 slachtoffers kon men in totaal 30 lichamen bergen, het lichaam van een baby bleef vermist. De persoonlijke spullen van de overleden passagiers en bemanningsleden werden zoveel mogelijk terugbezorgd aan hun familieleden. De slachtoffers, passagiers en bemanningsleden, kregen een laatste rustplaats op de Europese begraafplaats in Libenge. De Congolese wetgeving voorzag dat er geen ontgravingen mochten plaatsvinden binnen het jaar na het overlijden. Ongeveer een jaar na het ongeval werd het lichaam van air hostess Marcelle Van Langenhove overgebracht naar België. Ook het lichaam van één passagier zou zijn overgebracht.

De zeer slechte meteorologische omstandigheden waren de directe oorzaak van het ongeval, in een korte tijdspanne was de meteo sterk verslechterd. Een tornado en felle regenbuien hebben het toestel bijna letterlijk in de boomtoppen geduwd. In een zone van ongeveer 200 meter werden de bomen tijdens de landing weggemaaid, alvorens het vliegtuig tegen de grond werd gesmakt. Van de 32 personen aan boord heeft slechts één passagier het ongeval overleefd, nl. Georges Moutafis. De voornaamste oorzaak van het ongeval, nl. de snel verslechterde meteorologische omstandigheden, zorgde achteraf voor spanningen tussen de Sabena-directie en de lokale Congolese overheid. Volgens Belgisch-Congo nam Sabena te veel risico’s met de Congo-lijnvluchten omdat de lokale infrastructuur nog teveel lacunes vertoonde.

De overlevende passagier heeft in Léopoldville twee rechtszaken aangespannen tegen Sabena, nl. in 1953 en in 1959. Sabena werd veroordeeld tot een boete overeenkomstig de bepalingen van de Conventie van Warshau, maar niet veroordeeld voor nalatigheid of schuldig verzuim. De omgekomen commandant Gérard Greindl is door de rechtbank van alle schuld vrijgesproken. Voor hij bij Sabena vloog, was hij al een zeer gerespecteerde militaire piloot.

Het was vrij duidelijk dat de infrastructuur in Belgisch- Congo niet volstond om intercontinentale vluchten te begeleiden. In een tienjarenplan (1950-1959) om de Congolese economie en het sociale leven te versterken, heeft de Belgische staat veel aandacht geschonken aan de verbetering van de meteorologie en de navigatiehulpmiddelen in de kolonie. Zeggen dat dit het directe gevolg was van het ongeval met de OO-CBE is niet correct omdat men al voor de crash was begonnen met de voorbereiding van het tienjarenplan. Het ongeval zal de prioriteit wel verhoogd hebben van de voorgestelde verbeteringen voor de burgerluchtvaart. Een tweede tienjarenplan voor de jaren zestig is er nooit gekomen, daar hebben de politici van het onafhankelijk geworden Congo in 1960 anders over beslist.